Przeniesienie IKE do innej instytucji: jak nie stracić ulgi?

IKE to indywidualne konto emerytalne, na którym zysk jest zwolniony z podatku Belki. Przeniesienie IKE do innego dostawcy nie odbiera tej ulgi, jeśli przeprowadzisz je jako wypłatę transferową, a nie przez wypowiedzenie umowy. Zobacz, jak wygląda to krok po kroku i gdzie najłatwiej o kosztowny błąd.

Czym jest wypłata transferowa z IKE?

Wypłata transferowa z IKE to w ustawie o IKE i IKZE przeniesienie środków zgromadzonych na koncie do innej instytucji finansowej prowadzącej IKE. Takie konto prowadzi fundusz inwestycyjny, dom maklerski, bank, zakład ubezpieczeń albo dobrowolny fundusz emerytalny. Przepisy wprost dają Ci prawo do takiej zmiany właśnie tą drogą. Ustawa o PIT zwalnia z kolei z podatku dochody związane z wypłatą transferową. Zysk wypracowany do dnia przenosin pozostaje więc wolny od 19-procentowego podatku Belki.

Transfer nie jest też zwrotem – tak ustawa nazywa wycofanie pieniędzy bez przesłanek do wypłaty. Definicja wypłaty transferowej obejmuje też konwersję, a więc zamianę jednostek w obrębie jednego towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI). Konwersja nie zmienia jednak dostawcy konta i ma kilka odrębnych zasad. Przy zmianie firmy prowadzącej konto najważniejsza okazuje się kolejność czynności.

Jak krok po kroku przenieść IKE do innej instytucji?

Przeniesienie IKE do innej instytucji zaczyna się zawsze u nowego dostawcy, a nie u obecnego. Dyspozycję transferu złożysz dopiero po zawarciu nowej umowy i okazaniu jej potwierdzenia. Cała procedura składa się z kilku etapów:

• zawierasz umowę o prowadzenie IKE z nową instytucją i w oświadczeniu wskazujesz obecnego dostawcę, który przeniesie Twoje środki,
• odbierasz potwierdzenie zawarcia umowy z Twoimi danymi, nazwą nowej instytucji i numerem rachunku do transferu,
• składasz u dotychczasowej instytucji dyspozycję wypłaty transferowej i przekazujesz jej to potwierdzenie,
• czekasz, aż stary dostawca prześle środki razem z informacją o historii konta,
• wznawiasz wpłaty dopiero wtedy, gdy przeniesione pieniądze dotrą na nowe konto.

Oświadczenie przy nowej umowie składasz pod rygorem odpowiedzialności karnej. Istniejące IKE trzeba w nim więc uczciwie wskazać. Umowa z dotychczasowym dostawcą rozwiązuje się sama z chwilą przelania oszczędności. Wypowiadanie jej przed transferem byłoby poważnym błędem.

Ile trwa przeniesienie IKE i kiedy wpłacisz znowu?

Przeniesienie IKE powinno nastąpić najpóźniej w ciągu 14 dni od złożenia dyspozycji wypłaty transferowej. Termin może się wydłużyć, gdy fundusz inwestycyjny zawiesi odkupywanie jednostek uczestnictwa. Nie obowiązuje on również przy likwidacji albo upadłości firmy prowadzącej konto. Czternaście dni dotyczy wysłania pieniędzy przez dotychczasowego dostawcę. Nowa firma potrzebuje czasem dodatkowych dni na przyjęcie przelewu. Przykładowo biuro prowadzące IKE na obligacjach skarbowych kupuje obligacje za środki z transferu dopiero po wpływie pieniędzy i dokumentacji o historii konta.

Nowe wpłaty możesz robić dopiero po wpływie kwoty ze starego konta – tak stanowią przepisy. Regulaminy bywają tu stanowcze: jedno z biur maklerskich odsyła wpłatę wysłaną przed transferem na rachunek nadawcy. Ten sam regulamin przewiduje rozwiązanie nowej umowy, jeśli przelew ze starego konta nie dotrze w ciągu 60 dni.

Co przechodzi na nowe IKE razem z pieniędzmi?

Na nowe IKE przechodzą razem z pieniędzmi wszystkie dane o dotychczasowym oszczędzaniu. Poprzedni dostawca przekazuje datę pierwszej wpłaty, sumę wpłat w każdym roku kalendarzowym oraz informacje o wcześniejszych transferach i częściowych zwrotach. Podaje też aktualną wartość środków pochodzących z wpłat. Pakiet obejmuje dane od wszystkich poprzednich dostawców, więc historia nie urywa się przy kolejnej zmianie. To ważne przy wypłacie z ulgą, bo jeden z warunków wymaga wpłat w co najmniej pięciu dowolnych latach kalendarzowych.

Przeniesiona kwota nie zjada przy tym rocznego limitu wpłat. Ustawa definiuje wpłatę jako pieniądze wpłacane przez oszczędzającego albo pożytki z papierów zgromadzonych na koncie. Kwoty z transferu nie mieszczą się w żadnej z tych kategorii. Do limitu liczą się natomiast Twoje własne przelewy z danego roku, także te zrobione jeszcze na poprzednim koncie.

Przy IKE w zakładzie ubezpieczeń transfer obejmuje pieniądze z konta, ale nie musi kończyć samej polisy. Po wypłacie transferowej umowę ubezpieczenia na życie można kontynuować na dotychczasowych zasadach. Ubezpieczyciel nie może jej wypowiedzieć tylko z powodu przenosin konta.

Czy akcje i ETF-y przeniesiesz bez sprzedaży?

Akcje i ETF-y przeniesiesz bez sprzedaży tylko między dwoma podmiotami maklerskimi, czyli domami maklerskimi albo bankami prowadzącymi działalność maklerską. Co do zasady przepisy nakazują dokonywać wypłaty transferowej w formie pieniężnej. Wyjątek dla takich przenosin pozwala przekazać papiery wartościowe „w naturze”. Oszczędzasz sobie w ten sposób sprzedaży i ponownego zakupu, a więc także prowizji od obu transakcji. Oferta instrumentów różni się jednak między biurami. Przed dyspozycją upewnij się, że nowe biuro przyjmie wszystkie Twoje pozycje.

Przy przejściu z domu maklerskiego do TFI, banku czy ubezpieczyciela papiery trzeba zamienić na gotówkę. Regulamin jednego z biur wymaga, by klient sam sprzedał je przed złożeniem dyspozycji. Pieniądze czekają wtedy kilka dni poza rynkiem – omija Cię zarówno spadek, jak i wzrost kursów. Bank prowadzący IKE przekazuje z kolei oszczędności z odsetkami naliczonymi tak, jakby umowa trwała dalej.

Z IKE na obligacjach skarbowych na nowe konto również trafia gotówka. Po dyspozycji wypłaty transferowej biuro prowadzące konto zleca przedterminowy wykup obligacji. Opłata za ten wykup, przewidziana w liście emisyjnym, nie jest wtedy potrącana.

Ile kosztuje przeniesienie IKE do innej instytucji?

Przeniesienie IKE kosztuje tyle, ile przewidują warunki konta, ale ustawa ogranicza dodatkowe opłaty w czasie. Umowa może ustanowić okres najwyżej 12 miesięcy od jej zawarcia, w którym transfer wiąże się z dodatkową opłatą. Jej wysokość określa umowa, a potrąca się ją z przenoszonej kwoty. Po tym okresie podmiot maklerski może pobrać już tylko opłatę za przeniesienie papierów i pieniędzy. Nie może ona przekraczać kwoty, którą sam płaci Krajowemu Depozytowi Papierów Wartościowych, centralnemu depozytowi papierów wartościowych w Polsce.

Okres 12 miesięcy liczy się od zawarcia umowy z obecnym dostawcą, a nie od otwarcia Twojego pierwszego IKE. Jeśli konto niedawno zmieniało już miejsce, zegar startuje zatem od nowa. Konwersja w ramach jednego TFI tej dodatkowej opłacie nie podlega. Przed decyzją zestaw tabelę opłat obecnej firmy z datą podpisania umowy.

Czy można przenieść tylko część IKE?

Przenieść tylko części IKE nie można – przedmiotem wypłaty transferowej jest wyłącznie całość środków. Wyjątek dotyczy przenosin między funduszami zarządzanymi przez to samo TFI. Tylko wtedy umowa z dotychczasowym funduszem nie rozwiązuje się po transferze. Odrębnie traktowane są też transfery po likwidacji albo upadłości instytucji finansowej. Wycofanie części pieniędzy poza tymi sytuacjami to w rozumieniu przepisów częściowy zwrot. Od przypadającego na niego zysku płacisz 19% podatku.

Jakich błędów unikać przy przenoszeniu IKE?

Błędy przy przenoszeniu IKE biorą się najczęściej z pomylenia transferu z innymi operacjami. Część z nich kończy się podatkiem, a część dodatkową opłatą. Oto najczęstsze pułapki i sposoby, żeby ich uniknąć:

Błąd	Co się dzieje	Jak tego uniknąć
Wypowiedzenie umowy u starej instytucji zamiast dyspozycji transferu	zwrot środków i 19% podatku od zysku, w pierwszych 12 miesiącach także możliwa opłata	najpierw nowa umowa, potem dyspozycja wypłaty transferowej
Wypłata gotówki i samodzielny przelew do nowej instytucji	zwrot albo częściowy zwrot z podatkiem, a przelew liczy się do rocznego limitu	pieniądze przenosi wyłącznie stara instytucja
Wpłaty na nowe IKE bez transferu ze starego	oszczędzanie na dwóch IKE, utrata zwolnienia na obu i 75% podatku od dochodu z każdego	dyspozycja transferu zaraz po potwierdzeniu nowej umowy
Wpłata na nowe IKE, zanim dotrze transfer	ustawa na to nie pozwala, a instytucja może odesłać pieniądze	pierwszy przelew dopiero po zaksięgowaniu transferu
Transfer w pierwszych 12 miesiącach bez sprawdzenia cennika	dodatkowa opłata potrącona z przenoszonych środków	sprawdzenie daty umowy i tabeli opłat

Same przenosiny nie kosztują ulgi, jeśli zachowasz właściwą kolejność. Najpierw podpisujesz umowę z nowym dostawcą, potem składasz dyspozycję u starego i czekasz na przelew. Zanim zaczniesz, zapytaj obecną instytucję o datę zawarcia umowy, opłatę za transfer i formę przekazania aktywów. Te trzy odpowiedzi pokażą, czy działać od razu, czy lepiej odczekać kilka tygodni.